Owies siewny (Avena sativa) jest najbardziej rozpowszechnionym w uprawie gatunkiem owsa i jedynym uprawianym obecnie w Polsce. W Europie występuje on jako roślina jara, głównie w formie oplewionej.
Owies posiada silny, rozwinięty i głęboki system korzeniowy. Jest silnie krzewiącą się rośliną, wytwarzającą średnio 5 źdźbeł. Długość źdźbła jest zależna od odmiany i wynosi 40 – 120 cm. Liście owsa są jaśniejsze od liści żyta. Charakterystyczne jest skręcanie się blaszek liściowych w lewo, widoczne zwłaszcza w początkowej fazie wegetacji. Kwiatostanem owsa jest wiecha, której kształt zależy od odmiany (może być chorągiewkowata lub rozpierzchła). Na końcach rozgałęzień wiechy znajdują się 2-, 3-, a rzadziej 1- i 4-kwiatowe kłoski. Plewy, które otaczają kłosek są duże i szerokie, większe, niż plewki. Owies to roślina samopylna. Kłoski owsa siewnego zawierają 2 – 3 ziarniaki, rzadko 1 ziarniak. Ważną cechą odmiany owsa jest barwa plewek, które otaczają ziarniak i nadają im barwy. Odmiany polskie mają ziarniaki o białej lub żółtej barwie, z różnymi odcieniami.
Największy areał uprawny owsa znajduje się w północnej i północno – zachodniej Polsce, na obszarach podgórskich i w niektórych partiach gór. Owies jest także składnikiem jarych mieszanek zbożowych (z jęczmieniem jarym lub pszenicą albo jęczmieniem i pszenicą). Obecnie w polskim rejestrze znajdują się 22 odmiany owsa (w tym pięć górskich i dwie nieoplewione).
Ziarno owsa stanowi wartościową paszę oraz surowiec do produkcji płatków. Zawiera dobrze przyswajalne białko, lekkostrawny tłuszcz, dużą zawartość soli mineralnych i witamin (głównie E) oraz lecytynę. Słoma i plewy stanowią cenną paszę, gdyż zawierają niewiele trudnego do strawienia włókna.

Owies ma najmniejsze wymagania glebowe spośród wszystkich zbóż – małe wymagania pod względem składników pokarmowych. Owies najlepiej plonuje na glebach kompleksów pszennego bardzo dobrego i dobrego, a także na glebach żytnich bardzo dobrych i dobrych, znajdujących się w siedliskach o lepszej wilgotności. Nie należy uprawiać owsa na glebach okresowo suchych, zaliczanych do kompleksu pszennego wadliwego. Najczęściej owies, ze względów ekonomicznych, uprawia się na glebach kompleksu żytniego słabego, zbożowo – pastewnego mocnego, zbożowo – pastewnego słabego, owsiano – pastewnego górskiego i owsiano – ziemniaczanego górskiego. Owies nie ma dużych wymagań co do odczynu gleby. Dobrze znosi uprawę na glebach o niższym pH, ale wysoko plonuje na glebach o pH>5,5. Owies ma duże potrzeby wodne i najlepiej plonuje na glebach o większej zdolności do zatrzymywania wody. Silnie reaguje na niedobór wody w okresie od strzelania w źdźbło aż do wyrzucania wiech. Owies ma małe wymagania termiczne. Kiełkuje w temperaturze 2 – 300C i toleruje wiosenne przymrozki oraz niższe temperatury w późniejszych fazach rozwoju.

Ekologiczna uprawa owsa często zmniejsza jego plonowanie ze względu na niedobór azotu, dlatego też wymaga ona dobrego przedplonu w postaci roślin niezbożowych, które są uprawiane na oborniku i zbierane późną jesienią. Są to np. burak pastewny, warzywa korzeniowe i kapustne, późny ziemniak, kukurydza, rośliny motylkowate, a także rośliny strączkowe. W ekologicznej uprawie owsa złym przedplonem są zboża. Owies jest dobrym przedplonem dla pozostałych zbóż (również dla pszenicy), ponieważ nie jest porażany przez grzyby powodujące choroby podstawy źdźbła zbóż – wydzieliny korzeni owsa hamują aktywność zarodników grzybów (pełni funkcję fitosanitarną). Ekologiczna uprawa owsa po złym przedplonie daje dużo gorsze plony, niż w rolnictwie konwencjonalnym (w rolnictwie konwencjonalnym owies ma najmniejsze wymagania przedplonowe).
Aby przygotować rolę pod wysiew międzyplonów (koniczyna czerwona lub biała z trawami, lucerna chmielowa), należy wykonać głębszą podorywkę i jej odpowiednie doprawienie (agregat złożony z brony i wału strunowego). Owies jest mniej podatny na wiele szkodników, np. ploniarkę zbożówkę.

Owies wykazuje większą wrażliwość na opóźnienie terminu siewu od innych zbóż jarych. Wczesny siew pozwala na lepsze wykorzystanie zapasów wody zgromadzonych w glebie po zimie, co umożliwia lepszy rozwój systemu korzeniowego oraz zwiększenie krzewistości. Wczesny siew jest również mniej porażany przez choroby grzybowe, np. rdze. Optymalnym terminem siewu jest druga połowa marca. Natomiast na obszarach północno – wschodnich i podgórskich termin siewu można opóźnić do 10 kwietnia. Normy siewu:
• kompleks pszenny bardzo dobry i dobry: 500 – 550 sztuk nasion/m2,
• kompleks żytni bardzo dobry, zbożowo – pastewny mocny i zbożowy górski: 550 – 600 sztuk nasion/m2,
• kompleks pszenny wadliwy, żytni dobry i owsiano – ziemniaczany górski: 580 – 630 sztuk nasion/m2,
• kompleks żytni słaby, zbożowo – pastewny słaby i owsiano – pastewny górski: 600 – 650 sztuk nasion/m2;

Uprawa ekologiczna owsa wymaga stosowania mechanicznych zabiegów pielęgnacyjnych w okresie wegetacji, które nie tylko niszczą chwasty, ale również likwidują skorupę na powierzchni gleby. Zabiegi te ograniczają także parowanie wody, pobudzają rozwój systemu korzeniowego, a zboża do krzewienia. Mechaniczne zabiegi pielęgnacyjne przeprowadzane w zbożach jarych są skuteczniejsze od tych, prowadzonych w zbożach ozimych, ponieważ chwasty są jeszcze zbyt słabo ukorzenione i znajdują się w fazie siewek. W zbożach jarych przeprowadza się 2 – 3 krotne bronowanie za pomocą brony chwastownik. Pierwsze bronowanie przeprowadza się przed samymi wschodami owsa. Głębokość brony powinna być mała (1,5 – 2 cm). Możliwości przeprowadzenia tego zabiegu pielęgnacyjnego są ograniczone, gdy przy sprzyjającej pogodzie owies szybko kiełkuje.
Nie należy przeprowadzać żadnych mechanicznych zabiegów pielęgnacyjnych w okresie od wschodów do fazy trzeciego liścia, gdyż owies jest wtedy najbardziej podatny na uszkodzenia. Dwukrotne bronowanie można wykonać dopiero od fazy trzeciego liścia aż do fazy krzewienia. Pierwsze bronowanie powinno być mniej intensywne (głębokość 1,5 – 2 cm), a drugie bardziej intensywne (2 – 3 cm). Największy odsetek zniszczonych chwastów uzyskuje się stosując bronę chwastownik w fazie siewek. Optymalna prędkość robocza wynosi 6 – 9 km/h. Najlepsze efekty odchwaszczenia uzyskuje się bronując w poprzek lub na ukos rzędów.

Zbioru dokonuje się jednoetapowo przy pomocy kombajnu, gdy mamy pełną dojrzałość ziarna w całych wiechach (ogranicza to jego straty) i przy wilgotności poniżej 22%. Zbioru owsa należy dokonywać przy mniejszych obrotach bębna młócącego. Przedłużenie zbiorów w warunkach dżdżystej pogody powoduje czernienie owsa pod wpływem grzybów saprofitycznych z gatunków Cladosporium, Epicoccum i Alternaria

Dosuszenie oraz doczyszczenie ziarna ma większe znaczenie w przypadku owsa, niż przy innych zbożach. Ziarno owsa łatwo zagrzewa się i pleśnieje podczas przechowywania. Zanieczyszczenia organiczne, takie jak nasiona, zielone części roślin oraz części chwastów, powodują podczas przechowywania ziarna rozwój grzybów pleśniowych, bakterii, a także szkodników.

• Dubas A., Gładysiak S. (red.), Szczegółowa uprawa roślin rolniczych. Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu, Poznań 1997.
• Owies: doskonałe zboże do ekologicznej uprawy.pl (dostęp 2019.02.15 https://www.agrofakt.pl/owies-ekologiczna-uprawa/.
• Uprawa owsa.pl (dostęp 2019.02.15 http://www.uprawyekologiczne.pl/419_Uprawa_Owsa.html).