Żyto zwyczajne uprawne (Secale cereale ssp. cereale var. vulgare) ma najsilniej rozwinięty system korzeniowy ze wszystkich zbóż. W porównaniu do innych zbóż, żyto ma ciemniejszy odcień zieleni. Natomiast młode rośliny żyta w pierwszym okresie po wschodach mają charakterystyczne zabarwienie antocyjanowe, które później znika. Długość źdźbła żyta waha się od 130 do 180 cm, a jeszcze więcej u odmian długosłomych. Kłosy żyta mają cylindryczny lub stożkowaty (tzw. karasiowaty) kształt. W kłosie na prostej osadce kłosowej znajdują się dwu- (częściej) lub trzykwiatowe kłoski, wytwarzające po dwa ziarniaki. W czasie dojrzewania plewki luźno otaczają ziarniaki, co ułatwia omłócenie. Dorodne ziarniaki żyta są grube i wydłużone. Natomiast poślednie są krótkie i szczupłe. Nasada ziarniaka jest zaostrzona, a wierzchołek tępo ścięty. Kolor ziarniaka może być żółty, zielonkawy lub brunatny. Większość uprawianych odmian żyta ma ziarniaki szarozielone. Żyto jest rośliną obcopylną i wiatropylną.
Żyto jest najbardziej rozpowszechnionym zbożem w Polsce. Jest uprawiane przede wszystkim w formie ozimej, znacznie rzadziej w jarej.

Dla żyta najbardziej korzystne są gleby klas IVa, IVb, V i VI, o lekko kwaśnym odczynie. Żyto, spośród zbóż uprawianych w Polsce, ma najmniejsze wymagania glebowe. Idealnie nadaje się do uprawy ekologicznej. Zaletą żyta ozimego jest to, że prawie przez rok gleba jest dzięki niemu zakryta. Jest to zboże doskonale przystosowane do klimatu Polski.

Gleba przed wysiewem żyta nie może być porośnięta perzem. Ekologiczna uprawa żyta nie wymaga zazwyczaj stosowania zabiegów agrotechnicznych na wiosnę. Tylko jeżeli na polu zalega zbyt dużo śniegu i utworzy się z niego skorupa, należy przeprowadzić bronowanie (śnieg szybciej zniknie z pola), które uchroni żyto przed pleśnią śniegową. Głównym grzybem wywołującym tę chorobę jest Microdochium nivale, znany też pod nazwą Fusarium nivale. Wczesną wiosną przeprowadzamy wsiewkę seradeli, co korzystnie wpłynie na jakość ziarna żyta i wzbogaci glebę w azot. Wsiewka seradeli zmniejsza również koszty związane z siewem poplonów ścierniskowych. Siewnikiem rzędowym wysiewa się około 40 – 60 kg/ha nasion seradeli, na głębokość 1 – 2 cm w rozstawie rzędów około 15 cm. Seradelę można również wysiewać w tym terminie rzutowo. Natomiast w rejonach gdzie seradelę atakują choroby zgorzelowe, korzystniej jest jej rzutowy wysiew w fazie kłoszenia się żyta (na początku maja).

Żyto jest najbardziej wrażliwe na opóźnienie siewu, spośród zbóż ozimych. Powinno się je wysiewać w terminach zbliżonych do optymalnych dla poszczególnych rejonów kraju. Zbyt wczesne siewy zagrażają atakiem ploniarki zbożówki lub pryszczarka heskiego.
Za wczesny siew może spowodować także nadmierne rozkrzewienie roślin w okresie jesieni, co zwiększy podatność roślin na wyprzenie lub uszkodzenie przez pleśń śniegową. Norma wysiewu żyta w ekologicznej uprawie nie powinna odbiegać od zalecanej normy w rolnictwie konwencjonalnym (dla danej odmiany żyta). Ilość siewu zależy od: jakości materiału siewnego (dorodności ziarna i jego czystości, zdolności kiełkowania), kultury roli, jakości gleby oraz terminu siewu. Norma ta wynosi od 300 do 470 sztuk nasion/m2. Górna granica normy siewu dotyczy gorszej gleby i opóźnionego siewu.

Dobrze jest zastosować w połowie września nawożenie dobrym jakościowo obornikiem (ok. 10 t/ha) albo przyorać poplon ścierniskowy z dodatkiem roślin motylkowych. Żyto krzewi się tylko jesienią. Z tego powodu mechaniczne zwalczanie chwastów wykonuje się wyłącznie jesienią. Wiosną żyta nie można bronować.

Żyto zbiera się kombajnem, czekając do pełnej dojrzałości ziaren. Jeżeli pogoda na to pozwoli, najlepiej zebrać zboże o wilgotności nie większej, niż 14%. Prosty sposób sprawdzenia wilgotności ziarna (według Mieczysława Babalskiego) to włożyć dłoń w ziarno, a następnie ją zamknąć. Gdy dłoń całkowicie się zamknie, mamy do czynienia z wilgotnością zboża na poziomie 13%. Im większa szczelina, tym większa wilgotność. Można też po wysypaniu zboża na przyczepę, przejść się po nim. Jeśli noga zapada się powyżej kostki, to mamy do czynienia z odpowiednią wilgotnością do zbioru. Zbioru żyta należy dokonać jak najszybciej. Przedłużenie zbiorów podczas dżdżystej pogody, powoduje występowanie na wszystkich gatunkach czernienia zbóż, choroby wywoływanej przez grzyby saprofityczne z rodzaju: Cladosporium, Alternaria, i Epicoccum, oraz obniżenie jakości ziarna na skutek procesów enzymatycznych, które prowadzą do porastania ziarna.
W ekologicznej uprawie żyto często zanieczyszczone jest wyką kosmatą, która bardzo pozytywnie wpływa na jakość gleby, ale nie jest tolerowana przez rolników. Sprawia ona problemy w oczyszczaniu ziarna. Nie wystarczy zatem zwykła wialnia, trzeba wykorzystać do tego czyszczalnię sitową z tryjerem albo żmijkę, działającą na zasadzie siły odśrodkowej. Wyka jest bardzo dobrą paszą dla zwierząt. Można ją także stosować do siania poplonów ścierniskowych.

Po zbiorze ziarna, dobrze jest je przeczyścić i umieścić w magazynie, pamiętając, aby miało ono wilgotność poniżej 14%. Jeżeli ma wyższą, należy je dosuszyć. Przed składowaniem zboża, magazyn powinien być porządnie sprzątnięty i odkażony.

• Babalski M., Ogólna uprawa zbóż w gospodarstwie ekologicznym, 2012 r. (dostęp 25.01.2019 http://lgdpojezierzebrodnickie.pl/wp-content/uploads/2015/05/Ksi%C4%85%C5%BCka-og%C3%B3lna-uprawa-zb%C3%B3%C5%BC.pdf).
• Domańska A., Zboże przystosowane do naszego kilmatu i gleb. Top Agrar Polsa, 2010, 7, s. 98 – 100.
• Dubas A., Gładysiak S. (red.), Szczegółowa uprawa roślin rolniczych. Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu, Poznań 1997.
• Siew żyta. Uprawy ekologiczne.pl (dostęp 25.01.2019 http://www.uprawyekologiczne.pl/398_Siew_zyta.html).
• Zbiór żyta. Uprawy ekologiczne.pl (dostęp 25.01.2019 http://www.uprawyekologiczne.pl/401_Zbior_zyta.html).