Pszenica zwyczajna (triticum aestivum spp. vulgare), zwana miękką, pochodzi z południowo – zachodniej Azji. Pszenica ozima jest jedną z najważniejszych upraw zbożowych. Ekologiczna uprawa pszenicy jarej cieszy się większym powodzeniem, niż formy ozimej (odmiennie, niż w gospodarstwach konwencjonalnych). Pszenica zwyczajna jest bardzo zróżnicowana pod względem morfologicznym, fizjologii i właściwości użytkowych. Odmiany hodowlane mogą posiadać kłosy bezostne lub ościste. Źdźbło jest grube i puste. Kłoski osadzone są pojedynczo i naprzemianlegle na poszczególnych pięterkach osadki kłosowej. Poszczególne człony osadki kłosowej są łukowato wygięte. Najczęściej występują kłoski pięciokwiatowe, które wykształcają 2 – 4 ziarniaków. Plewy mają łódeczkowaty kształt z wyraźnym grzbietem. Są szerokie, silne i zakończone ząbkiem. Plewki są cienkie, delikatne i ostro zakończone. Odmiany ościste posiadają grubszą i twardszą plewkę dolną, zakończoną długą i silną ością. Ziarniaki są nieoplewione. Mają kształt owalny, jajowaty, baryłkowaty lub owalno wydłużony oraz od jasnożółtej (białej) do ciemnoczerwonej barwy. Posiadają wyraźną bródkę. Na przekroju ziarniaki mogą być mączyste lub lekko szkliste. Lepsze właściwości wypiekowe i bardziej szkliste ziarno posiada pszenica jara. Pszenica zwyczajna jest samopylna. Zapylenie obcym pyłkiem należy do rzadkości i dotyczy uprawy w ciepłym oraz suchym klimacie.

Pszenicę ozimą (szczególnie jakościową) najlepiej uprawiać na najlepszych glebach.. Najkorzystniej rośnie na glebach klasy od I do IVa, utrzymanych w dobrej kulturze.

Uprawa ekologiczna pszenicy wymaga dobrego przedplonu. Należy unikać przedplonu w postaci roślin zbożowych, również kukurydzy. Można uprawiać rośliny okopowe, strączkowe i pastewne. Najlepszym przedplonem są rośliny motylkowe, takie jak koniczyna, groch lucerna lub dobry poplon z dużą ilością roślin motylkowych. Przerwa w uprawie pszenicy ozimej na danym stanowisku oraz brak uprawy innych zbóż na danym miejscu przynajmniej przez rok powoduje, że obecne w glebie przetrwalniki wielu gatunków grzybów oraz szkodniki nie mają bezpośredniego dostępu do żywicielskiej rośliny, która umożliwiłaby im rozwój. Dobrze zaplanowany na wiele lat płodozmian to również konkurencja dla chwastów. Zbyt częste wysiewanie na danym stanowisku zbóż ozimych sprzyja masowemu występowaniu miotły zbożowej.

Najlepiej przeprowadzić siew pszenicy ozimej od 20 września do 15 października. Ziarno do siewu powinno być dobrze oczyszczone oraz pozbawione grzybów. Jeśli występują problemy ze śniecią cuchnącą, to stosuje się wapno hydratyzowane (2 kg/100 kg ziaren). Stare podręczniki zalecały też stosowanie 4 litrów świeżego moczu krowiego na 100kg ziaren. Należy pamiętać o tym, aby gleba była odpowiedniej wilgotności. Norma siewu: 350 – 500 ziaren/m2 (180 – 250 kg/ha), w zależności od regionu, terminu siewu, stanowiska, jakości gleby oraz odmiany.
Natomiast pszenicę jarą wysiewamy jak najwcześniej, gdy tylko pozwoli na to wilgotność gleby. Głębokość siewu: 3 cm, rozstaw rzędów: 11 – 15 cm, norma siewu: 450 – 550 ziaren/m2 (190 – 250 kg/ha).

Gdy brakuje dobrego przedplonu można zastosować dobrej jakości obornik (10t/ha). Tuż przed siewem pszenicy ozimej przeprowadzamy orkę, na głębokość 10-15 cm. Przyoranie odrostu (ok. 15 cm) koniczyny jest zabiegiem korzystnym, ponieważ, gdy gleba ma odpowiednią wilgotność, to po około 2 tygodniach następuje rozkład przyoranych resztek, a zamierający korzeń toruje drogę korzeniom pszenicy.
Uprawa ekologiczna pszenicy wymaga wiosennego bronowania, dwukrotnie ostrą broną na krzyż, po przymrozkach. Przed bronowaniem, na lżejszych ziemiach, zaleca się wsiać wsiewkę koniczyny lub seladery, co zwiększa plony o 20%.

Pszenicę zbiera się kombajnem, dlatego należy zaczekać, aż ziarno będzie w pełni dojrzałe. Zbioru dokonuje się przeważnie w sierpniu.

Ziarno należy oczyścić w ciągu 2 – 3 dni po zbiorze i umieścić w magazynie. Wilgotność przechowywanego zboża nie może przekraczać 14%. Przed składowaniem magazyn dokładnie sprzątamy i odkażamy.

• Babalski M., Ogólna uprawa zbóż w gospodarstwie ekologicznym, 2012 r. (dostęp 25.01.2019 http://lgdpojezierzebrodnickie.pl/wp-content/uploads/2015/05/Ksi%C4%85%C5%BCka-og%C3%B3lna-uprawa-zb%C3%B3%C5%BC.pdf).
• Dubas A., Gładysiak S. (red.), Szczegółowa uprawa roślin rolniczych. Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu, Poznań 1997.
• Kaniuczak Z., Bereś P. K., Tekiela A., Ochrona pszenicy ozimej przed szkodnikami, chorobami i chwastami w gospodarstwach ekologicznych. Instytut Ochrony Roślin – Państwowy Instytut Badawczy, Poznań 210.
• Kuś J., Jończyk K., Stalenga J., Feledyn-Szewczyk B., Mróz A., Plonowanie wybranych odmian pszenicy jarej w uprawie ekologicznej i integrowanej. Journal of Research and Applications in Agricultural Engineering, 2011, 56 (4), s. 18 – 23.
• Podstawowe zalecenia agrotechniczne HR Smolice (dostęp 26.01.2019 https://www.hrsmolice.pl/pl/zboza/pszenica-zwyczajna-ozima/83-podstawowe-zalecenia-agrotechniczne oraz https://www.hrsmolice.pl/pl/zboza/pszenica-zwyczajna-jara/zalecenia-agrotechniczne).